Polscy przewoźnicy od lat byli przyzwyczajani, że ważne przepisy regulujące branże transportową wprowadzane są zwykle na ostatnią chwilę. Nie inaczej jest w przypadku nowelizacji ustawy o transporcie drogowym, która ma doprecyzować zasady stosowania norm pakietu transportowego UE (rozporządzenia 107,1072,1073/2009). Nie dość, że ustawa nie została wprowadzona na czas, to na chwilę obecną nie istnieje ostateczny projekt tej nowelizacji. Czy brak przepisów krajowych, niejako implementujących normy rozporządzeń UE jest istotnym problemem? Zasadniczo wydawanie licencji oraz innych dokumentów transportowych stoi przed dużym znakiem zapytania. Najważniejsze problemy na chwilę obecną to:

1. Brak jednoznacznej interpretacji pojęć: baza transportowa i obowiązek posiadania siedziby,

2. Brak skonkretyzowania zasad oceny dobrej reputacji i jej utraty, 

3. Brak nowych zasad wydawania certyfikatów kompetencji zawodowych - na chwilę obecną ITS wstrzymał egzaminy do odwołania,

4. Brak porozumienia (wspólnego stanowiska) ze starostami dot. problemu wydawania zezwoleń na wykonywanie zawodu przewoźnika. 

Zamiast ustawy ministerstwo opubklikowało swoje stanowisko - niestety prawnie jest ono tak wątpliwe, że postanowiliśmy dodać (na czerwono) nasz komentarz. Nie chodzi bynajmniej o bezpośrednią krytykę działań ministerstwa (na to nie znajdujemy właściwych określeń), lecz o wykazanie bezsilności i bezradności ministerstwa, które nie zdążyło (jak zwykle) przygotować na czas odpowiednich aktów prawa krajowego. Poniżej treść oświadczenia ministerstwa - skopiowana ze strony www.transport.gov.pl. 

Komunikat ws. stosowania od 4.12.2011 r. rozporządzeń UE w zakresie dostępu do zawodu przewoźnika drogowego oraz zasad wykonywania przewozów drogowych osób i rzeczy

 Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej informuje, że wszystkie licencje uprawniające do wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego osób i rzeczy oraz wypisy z tych licencji zachowują ważność w terminach na jakie zostały wydane (wynika to wprost z przepisów rozporządzenia 1071 oraz 1072, także kwestia ta nie wymagała dobrej woli naszego ministerstwa).

W poszczególnych przypadkach właściwe organy będą realizowały zadania związane z wydawaniem licencji w następujący sposób:

I. Międzynarodowy transport drogowy

1) Do dnia 4 grudnia 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wydaje licencje wspólnotowe na dotychczasowych zasadach wynikających z przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz odpowiednich dotychczasowych przepisów UE.

2) Wnioski złożone w GITD przed dniem 4 grudnia 2011 r. o przedłużenie licencji wspólnotowej, której ważność upływa od 4 grudnia 2011 r., będą rozpatrywane na dotychczasowych warunkach, i traktowne jako kontynuacja uprawnień do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego. Licencje te będą wydawane na blankietach według dotychczasowego wzoru, na okres 5 lat.

3) Zgodnie z rozporządzeniem (WE) 1072/2009 i 1073/2009 licencje wspólnotowe i uwierzytelnione wypisy z licencji wspólnotowej wydane przed dniem 4 grudnia 2011 r. (przed dniem stosowania tych rozporządzeń) obowiązują do dnia wygaśnięcia terminu ich ważności. W przypadku zgłoszenia przez przedsiębiorcę od dnia 4 grudnia 2011 r., wniosku o wydanie dodatkowego wypisu z licencji wspólnotowej do licencji udzielonej przed tym dniem, GITD będzie wydawał wypisy z licencji według wzoru określonego w Załączniku II do rozporządzenia (WE) 1072/2009 lub w Załączniku II do rozporządzenia (WE) 1073/2009 – z okresem ważności wypisu zgodnym z okresem ważności posiadanej licencji. Przy wydawaniu dodatkowego wypisu z licencji ocenie podlegać będzie wyłącznie zdolność finansowa przedsiębiorcy, zgodnie z przepisem art. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE Nr 1071/2009.

4) Wnioski o wydanie nowej licencji wspólnotowej lub przedłużenie dotychczasowej złożone do GITD od dnia 4 grudnia 2011 r. będą rozpatrywane i realizowane zgodnie ze stanem prawnym wynikającym z acquis communautaire (przepisy UE) oraz ustawy o transporcie drogowym. Nie podano zatem wykazu norm rozporządzenia 1071/2009 sprzecznych z ustawą o transporcie drogowym, zatem na chwilę obecną przewoźnik nie został nalezycie przez organ poinformowany, w jakim zakresie musi spełniać wytyczne wskazane w obu aktach prawnych).

Do czasu odmiennego określenia w prawie krajowym (projektowana nowelizacja ustawy o transporcie drogowym) przyjmuje się, że wydanie licencji wspólnotowej jest równoważne ze sprawdzeniem warunków, o których mowa w art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE Nr 1071/2009 i tym samym wydaniem zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, o którym mowa w art. 2 pkt 6 ww. rozporządzenia. Zatem organ wbrew przepisom międzynarodowym będzie wydawał licencje międzynarodowe bez uwzględnienia faktu, iż na chwilę obecną nie ISTNIEJE JAKAKOLWIEK PODSTAWA PRAWNA W PRAWIE MIĘDZYNARODOWYM pozwalającą na uznanie, że przewoźnik uzyskujący licencje międzynarodową będzie spełniał wymóg rozporządzenia 1071/2009 dot. zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika.

Przy wydaniu lub przedłużeniu licencji wspólnotowej Główny Inspektor Transportu Drogowego sprawdzi spełnienie warunków określonych w art. 3 rozporządzenia WE Nr 1071/2009, o których mowa w przepisach art. 5 (warunki dotyczące siedziby i bazy eksploatacyjnej, art. 6 (warunki dotyczące dobrej reputacji), art. 7 (warunki dotyczące zdolności finansowej), art. 8 (warunki dotyczące kompetencji zawodowej).

Ocena warunków dotyczących siedziby i bazy eksploatacyjnej oraz warunków w zakresie posiadania dobrej reputacji odbywać się będzie wyłącznie na podstawie oświadczenia przedsiębiorcy – do czasu określenia sposobu dokumentowania ww. warunków w przepisach krajowych (projektowana nowelizacja ustawy o transporcie drogowym). Należy przy tym zaznaczyć, iż złożenie niezgodnego ze stanem faktycznym oświadczenia w tym zakresie zgodnie z art. 7 ust. 2 lit b. rozporządzenia nr 1072/2009 WE lub art. 21 ust 1 lit. b. rozporządzenia nr 1073/2009 WE, skutkować będzie odmową udzielenia uprawnienia lub cofnięciem licencji wspólnotowej. Ministerstwo zatem dało jasny przekaz - przewoźnik będzie płacił za licencję i podpisywał się pod oświadczeniami, których zakres przedmiotowy nie został określony prawem. Inaczej mówiąc, przewoźnik nie wie, czy w trakcie wnioskowania o nową licencję nie składa czasem fałszywego oświadczenia, ponieważ nie zna definicji bazy eksploatacyjnej, siedziby czy konkretnych wymogów dobrej reputacji (w szczególności jaka krotność naruszeń będzie skutkowała uznaniem braku dobrej reputacji). Za 3-4 miesiące wyjdzie oczekiwana ustawa, i wówczas po kontroli przewoźników ministerstwo zarzuci wielu, że złożyli oświadczenie niezgodnie ze stanemfaktycznym (którego nota bene przy podpisywaniu nie znali). Zatem nie dość, że licencja podlega cofnięciu, to opłata za udzielenie licencji ulegnie przepadkowi (nalezy mieć nadzieję, że żaden pomysłowy urzędnik nie będzie chciał jeszcze zawiadomić prokuratury o fakcie składania fałszywych oświadczeń przez przewoźnika).

Ocena warunków dotyczących zdolności finansowej odbywać się będzie na podstawie dokumentów wskazanych w przepisie art. 7 rozporządzenia nr 1071/2009 WE.

Ocena warunków dotyczących kompetencji zawodowych odbywać się będzie na podstawie certyfikatu kompetencji zawodowej, o którym mowa w § 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 października 2003 r. w sprawie uzyskiwania certyfikatów kompetencji zawodowych w transporcie drogowym. Kolejna niekonsekwencja - ministerstwo powołuje się na treść rozporządzenia dotychczasowego pomimo, że mamy już nowe zasady określające zasady uznawania certyfikatów w rozporządzeniu 1071. Czyżby niektóre przepisy europejskie były ważniejsze od polskich, a inne odwrotnie? Niezrozumiała logika tej części treści informacji.

Licencja wspólnotowa może być wydawana lub przedłużana na okres do lat 10. W przypadku 10-letniego okresu ważności licencji, opłata wynosić będzie podwójną stawkę pięcioletnią określoną w odpowiednio § 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 grudnia 2007 r. w sprawie wysokości opłat za czynności administracyjne związane z wykonywaniem przewozu drogowego oraz za egzaminowanie i wydanie certyfikatu kompetencji zawodowych. Pobieranie podwójnych opłat za wydanie licencji jest niezgodne ani z prawem RP, ani tym bardziej z prawem UE. Równie dobrze można było napisać, że opłata będzie wynosić 10 krotność dotychczasowej opłaty - ocena prawna przepisu byłaby tak sama.

Pozostałe stawki opłat wynikające z ww. rozporządzenia stosuje się odpowiednio.

II. Krajowy transport drogowy

W odniesieniu do starostów wydających nowe licencje na krajowy transport drogowy osób i rzeczy, które po wejściu w życie rozporządzenia nr 1071/2009 WE traktowane będą jako równoważne z wydaniem zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego organ stosować będzie odpowiednio zasady wskazane w komunikacie dla wydania licencji wspólnotowej. W chwili obecnej wydanie licencji krajowej nie ma oparcia w uregulowaniach prawnych UE. Na podstawie rozporządzenia 1071/2009 starosta może wydać wyłącznie ZEZWOLENIE NA WYKONYWANIE ZAWODU PRZEWOŹNIKA - wydanie innego dokumentu będzie rażącym naruszeniem nie tylko przepisów rozporządzenia 1071/2009, ale również art. 6 Kpa oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Opłaty za wydanie licencji na transport krajowy i wypisów z tej licencji pozostają na niezmienionym poziomie i będą pobierane na dotychczasowych zasadach.

Reasumując, Ministerstwo w związku z brakiem odpowiednich przepisów krajowych zaproponowało pakiet działań, które w każdej chwili mogą być zakwestionowane przez Komisję Europejską. Z naszej strony wysłaliśmy już zawiadomienie do Komisji Transportu o sposobie załatwienia niniejszej sprawy - czekamy na efekt.